Shrinking Space: Het monddood maken van activisten

Scroll down

Wie is er nu eigenlijk schuldig in het conflict Israël en Palestina? Waar in veel gevallen een consensus bestaat over de geschiedenis en gebeurtenissen in een gebied of land geldt dat niet voor Israël en Palestina. De één vindt dat Israël de grote schuldige is in het verhaal, een ander verwijt men ervan te pro-Palestina te zijn en vindt dat de rol van de Palestijnen wordt gemarginaliseerd.

Ik ga me niet wagen aan een gevaarlijke analyse over de grote schuldvraag in het conflict van Israël en Palestina, noch de geschiedenis (waar hele verschillende opvattingen over zijn) of andere gevoelige thema’s. Wel wil ik graag iets vertellen wat interessant is voor toekomstige NGO medewerkers of mensenrechtenactivisten. Dit stuk gaat namelijk over ‘shrinking space’, oftewel de krimpende ruimte voor NGO’s en activisten in Israël en Palestina.

Israël

De vrijheid van meningsuiting in Israël en Palestina ligt onder vuur. De conservatieve nationalistische stemmen komen meer op en de sociale, liberale en humanistische invloeden slinken. Mensenrechtenorganisaties krijgen meer en meer te maken met beschuldigingen vanuit Civil Society organizations. (Amal Jamal, 2018).

NGO monitor

De NGO monitor, een Israëlische NGO die zich presenteert als een onafhankelijk onderzoekscentrum, schrijft rapporten over NGO’s. De Policy Working Group (2018) heeft een onderzoek gedaan naar de NGO monitor. Deze organisatie bestaat uit Israëlische academici en activisten die strijden voor vrede tussen Israël en Palestina gebaseerd op de tweestatenoplossing. Uit hun onderzoek blijkt dat de NGO monitor niet zo onafhankelijk is als het lijkt, want het is nauw verbonden met de Israëlische politiek. Uit de jaarverslagen blijkt dat ze een diepgaande samenwerking hebben met verschillende Israëlische ministeries. De organisatie schrijft uitsluitend over organisaties die zich bezig houden met de Palestijnen en hun rechten. De organisatie is een verlengstuk van de Israëlische overheid, met als enig doel de werking van kritische mensenrechtenorganisaties te kortwieken en te ondermijnen.

Het rapport van de Policy Working Group ontmaskert het werk van de NGO monitor en stelt dat de conclusies die zij trekken omstreden zijn. De publicaties van de NGO monitor bestaan uit ongefundeerde beweringen en feitelijke onjuistheden.

Gevolgen

De schrijver van het rapport ‘wie wind zaait, zal storm oogsten: bezetting en de staat Israël’ (Van Veen & Batrawi, 2018) noemt het onderdrukken van kritiek, inspraak en tegenspraak de belangrijkste barrière voor vrede in Israël en Palestina.

In Israël krimpt de ruimte voor kritiek. Mensenrechtenorganisaties worden belemmerd in het doen van onderzoek en het zich uitspreken tegen bepaalde zaken, zoals de bezetting.

Israël nam de afgelopen jaren verschillende antidemocratische wetten aan. Zo is er een wet aangenomen die het mogelijk maakt buitenlanders te weren die voor een boycot van producten uit de illegale Israëlische nederzettingen afkomstig zijn.

Daarnaast zijn er directe gevolgen voor medewerkers van mensenrechtenorganisaties. De directeur van Human Rights Watch, Omar Shakir, kreeg in april van dit jaar te horen dat hij Israël moet verlaten, zijn werkvergunning is ingetrokken. Dit is beslist door een Israëlische rechtbank. De beslissing heeft te maken met Shakirs oproep tot een boycot van Israël. De rechter baseerde zich op de in 2017 aangenomen wet die elke oproep tot een boycot van Israël of van Israëlische nederzettingen criminaliseert.

In Nederland heeft PAX (is de Nederlandse variant van het Vlaamse Pax Christi) ook gevoeld dat de ruimte voor kritiek wordt verkleint. Na aanleiding van een negatief rapport over Pax Christi werden kamervragen gesteld over de subsidiering van PAX door de Nederlandse overheid (A. Gielen, persoonlijke communicatie, 10 maart 2019).

Het delegitimeren van organisaties door middel van lastercampagnes is één van de drie tacktieken die Israël hanteert om mensenrechtenorganisaties het werken moeilijk te maken. De andere twee tackieken bestaan eruit om organisaties die dak aanbieden aan mensenrechtenorganisaties aan te vallen en het afsnijden van de financiering van die organisaties.

Antisemitisme

Het werk van activisten wordt ook bemoeilijkt door nieuwe wetgeving waarin kritiek op Israël gelijk komt te staan met antisemitisme. De zogenoemde IHRA definitie van antisemitisme is al door verschillende politici in Europa omarmd. De Franse president Emmunael Macron heeft aangegeven de IHRA definitie officieel te zullen aannemen. De IHRA definitie krijgt veel kritiek omdat het geen duidelijk onderscheid maakt tussen antisemitisme en kritiek op Israël.

Palestina

Niet alleen Israël wordt de ruimte voor kritiek kleiner. In de Palestijnse gebieden (inclusief Gaza) moeten inwoners uitkijken met wat ze zeggen. Clingendael, ‘Netherlands Instituut of International Relations’, schreef een rapport waarin het de stand van zaken in het Israël-Palestijns conflict weergeeft. Zij analyseren niet alleen de kleiner wordende ruimte voor kritiek in Israël zelf, maar ook in Palestina. De PA onderdrukt kritiek en houdt de situatie in stand door geen vrede te willen sluiten met Hamas in de Gaza strook. Het gevolg is dat de kloof tussen de Palestijnse bevolking en het Palestijnse leiderschap groter is dan ooit. Dit is volgens hen problematisch omdat zij ervan overtuigd zijn dat verandering in de Israëlische en Palestijnse samenleving van binnen uit moet komen. Dit wordt lastig als de ruimte voor discussie en burgerlijk activisme onder druk staat. (Van Veen % Batrawi, 2018).

Wat doet Pax Christi Vlaanderen?

Ook Pax Christi Vlaanderen komt in aanraking met kritische stemmen die de organisatie bekritiseren over hun beleid en daarbij het woord antisemitsme niet schuwen. In 2016 is een medewerkster van Pax Christi in Israël aangehouden. Ze heeft een nacht vastgezeten en is toen terug gestuurd naar België. Israël ziet haar als een gevaar voor de staatsveiligheid en zij kreeg een verbod om naar Israël te reizen voor de eerste tien jaar.

Pax Christi heeft een oog voor de alsmaar kleiner wordende ruimte voor NGO’s en andere organisaties. Daarom heb ik in samenwerking met de werkgroep Israël en Palestina een politiek fiche opgesteld om de politiek te sensibiliseren. De organisatie vraagt de nieuwe regering om oog te hebben voor dit fenomeen en achter de Belgische organisaties te staan.

It's only fair to share...Share on FacebookShare on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Google+Pin on Pinterest